Het openmaken van de Merkelbekerbeek in 2000 heeft geleid tot herstel van natuurwaarden en terugkeer van typische planten en dieren. Een van de belangrijkste doelen van het openmaken van de Merkelbekerbeek is hiermee gerealiseerd. Dit blijkt uit onderzoek van Waterschap Roer en Overmaas. Waterschap Roer en Overmaas heeft in 2000 in het kader van bronbeekherstel de Merkelbekerbeek over een lengte van 1450 meter opengemaakt (uit betonnen koker gehaald) en zijn natuurlijke beekloop terug gegeven. 
Inmiddels is een beekje ontstaan waarlangs onder andere zwarte elzen, wilgen en moerasplanten groeien. Op veel plaatsen zijn kenmerkende water- en oeverplanten verschenen, zoals reuzenpaardenstaart en beekpunge. Ook de fauna heeft zich flink ontwikkeld. In de Merkelbekerbeek zijn tegenwoordig kokerjuffers, steenvliegen, kreeftachtigen en vedermuggen te vinden. De dieren leven met name op het grind en hout in de beek en sommige in het sediment. Wanneer de bosjes langs de beek zich verder ontwikkelen, zal na verloop van tijd meer hout en blad in de beek belanden. Dat komt de dieren in en langs het water ten goede en draagt bij aan een goede ecologische toestand in en langs de beek.
In de jaren '60 van de vorige eeuw werden veel kleine bronbeekjes in het Heuvelland, zoals de Merkelbekerbeek, voorzien van tegels of in een rioolbuis gelegd en bedekt met grond. Dit heet overkluizen. Hierdoor zijn vele kilometers leefgebied van waterafhankelijke dieren en planten verdwenen. De Merkelbekerbeek begint aan de rand van de Bovenste Hof (Brunssum) en stroomt via Merkelbeek richting Schinveld. Waterschap Roer en Overmaas heeft in 2000 deze beek opengemaakt (ontkluisd), onder andere om bij te dragen aan herstel van natuurwaarden. Momenteel werkt het waterschap onder andere aan het ontkluizen van de Rode Beek in Schinveld en van de Caumerbeek in Heerlen.
Waterschap Roer en Overmaas werkt in Zuid- en Midden-Limburg aan veilige dijken, droge voeten, voldoende en schoon water. http://www.overmaas.nl/
